Conta seçimi, sızıntı ve plaka temizliği
Çalışan bir contalı plakalı eşanjörün bakımı için: akışkana ve sıcaklığa göre conta, sızıntı ve verim düşüşünün nedenleri, sıkma ölçüsü, temizlik adımları ve yedek parça siparişi.
Kaynaklar: MIT conta kataloğu (04.02.2026), montaj ve kullanım kılavuzu (15.10.2025), eğitim kitapçığı (2020)Son güncelleme: 16 Ekim 2026
Conta seçim matrisi
Akışkanı ve çalışma sıcaklığını seçin. Her conta tipi için katalogdaki tavsiye ve sıcaklık aralığı birlikte değerlendirilir.
Sonuç
- SeçimAkışkan ve sıcaklık girin; matriste ilgili satır işaretlenir.
| Akışkan | EPDM−20/+150 °C, beyaz | EPDM-HT−20/+160 °C, beyaz | NBR−10/+120 °C, sarı | NBR-HT−10/+140 °C, sarı | H-NBR−10/+160 °C, sarı | FKM (Viton)−5/+180 °C, gri | AFLA-S−5/+200 °C, gri |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Su, sıcak su | Evet150 °C'ye kadar | Evet160 °C'ye kadar | Evet90 °C'ye kadar | Evet90 °C'ye kadar | Evet120 °C'ye kadar | – | Evetaçıklamada sıcak su |
| Buhar | Evet150 °C'nin altında | Evet160 °C'ye kadar | Hayır | Hayır | Evet2 bar, 120 °C'ye kadar | Hayıraşırı yüksek buhar | Evet |
| Madeni ve petrol esaslı yağlar, gresler | Hayır | – | Evet | Evet | Evet | Evet | Evet |
| Bitkisel yağlar | – | – | Evet | Evet | Evet | – | – |
| Yakıt, dizel, biyodizel | – | – | Evetpetrol esaslı yakıt | Evetpetrol esaslı yakıt | – | Evet | Evet |
| Etanol, alkol | Evet | – | – | – | – | Evet | Evet |
| Etilen glikol | – | – | Evet | Evet | – | – | – |
| Silikon yağ ve gresleri | – | – | Evet | Evet | – | Evet | Evet |
| Seyreltik asitler | Evet | – | Evet | Evet | – | – | – |
| Seyreltik alkaliler | Evet | – | – | – | – | – | – |
| Güçlü asitler | – | – | Hayır | Hayır | – | Evet | Evet |
| Ketonlar, aseton | Evet | – | Hayır | Hayır | – | Hayır | Hayır |
| Formik ve asetik asit | – | – | – | – | – | Hayır | Hayır |
| Eter ve esterler | – | – | Hayır | Hayır | – | Hayırdüşük molekül ağırlıklı | Hayırdüşük molekül ağırlıklı |
| Halojenli çözücüler, aromatik hidrokarbonlar | Hayır | – | – | – | – | – | – |
| Ozon, hava | Evet | – | – | – | – | Evet | Evet |
NBR-HT için katalog, kullanılan akışkanların NBR'den farklı olmadığını yazar; matriste NBR ile aynı işaretlendi. AFLA-S'nin tanımında buhar, sıcak su, aminler ve bazik ortamlarda FKM'den yüksek yaşlanma direnci anılır. Katalog, ayrıntılı dayanım için satış temsilcisine danışılmasını ister. Matris ön seçim içindir; gıda uygulamasında contanın uygunluk beyanını siparişte isteyin.
Sıcaklık aralığı ve renk, belgelere göre
| Conta | Conta kataloğu | Eğitim kitapçığı | BV tip onayı | Renk, katalog | Renk, kılavuz |
|---|---|---|---|---|---|
| EPDM | −20/+150 | −20/+150 | −50/+130 | Beyaz | Gri |
| EPDM-HT | −20/+160 | – | −50/+150 | Beyaz | – |
| NBR | −10/+120 | −20/+120 | −40/+100 | Sarı | Sarı |
| NBR-HT | −10/+140 | – | −40/+150 | Sarı | – |
| H-NBR | −10/+160 | – | −40/+150 | Sarı | – |
| FKM (Viton) | −5/+180 | −20/+180 | −20/+200 (A), −20/+250 (G) | Gri | Beyaz |
| AFLA-S | −5/+200 | – | – | Gri | – |
Sıcaklıklar °C. Kaynaklar: conta kataloğu 04.02.2026 s. 4–15; eğitim kitapçığı s. 5; BV tip onayı s. 2; kullanım kılavuzu s. 13. Matris conta kataloğunun aralıklarını kullanır; en yeni ve contaya ayrılmış belge odur. Renk kodu iki belgede farklıdır: conta kataloğu ve ana sitedeki conta sayfası EPDM'yi beyaz, FKM'yi gri gösterir; kullanım kılavuzu EPDM'yi gri, Viton'u beyaz gösterir. Yedek conta siparişinde renge değil, eşanjörün seri numarasına ve conta model adına dayanın.
Conta ömrünü kısaltan durumlar
- Yüksek çalışma basıncı ve iki akışkan arasındaki büyük basınç farkı
- Yüksek akışkan sıcaklığı ve agresif akışkan
- Eşanjörün sık açılması, plakaların yerinin değişmesi
- Basınç ve sıcaklık dalgalanması, ilk devreye alma basıncının değişmesi
Ömrünü dolduran conta çoğu zaman düşük sıcaklıkta sızıntı olarak belli olur. Kaçağın kabul edilemediği yerlerde conta belli aralıklarla değiştirilir (conta kataloğu s. 3). Conta türlerinin genel anlatımı ana sitedeki plakalı eşanjör contası sayfasında.
Sızıntı ve verim düşüşü
Belirtiye göre olası neden ve yapılacak iş. Kaynak: kullanım kılavuzu s. 7–9, eğitim kitapçığı s. 10–12.
| Belirti | Olası neden | Ne yapılır |
|---|---|---|
| İlk devreye almada damlama | Contalar conta kanalına henüz oturmadı. | Contalar çalışma sıcaklığına ulaşınca kesilir. Uzun sürerse eşanjörün basıncı alındıktan sonra saplamalar yarım tur sıkılır; kılavuz, sıkmanın basınç altındayken yapılmamasını ister. |
| Dışarıya sızıntı | Çalışma basıncı yüksek; gövdeler arası mesafe etiketteki en az sıkma ölçüsünden büyük; conta esnekliğini yitirmiş, yanlış yerleşmiş ya da plaka deforme. | Basıncı etiket değerine indirin. Gövde paralelliğini ve sıkma ölçüsünü kontrol edin. Plakaları açıp conta ve yüzeyleri kontrol edin, kum gibi parçacıkları temizleyin. Temizlik ve sıkmadan sonra sürerse contayı değiştirin. |
| İki akışkan karışıyor | Plakada delik veya çatlak; ilk plaka contasından kaçak. | Alt bağlantılardan biri sökülür, diğer devreye basınç verilir; sökülen taraftan akışkan geliyorsa plaka arızalıdır. Plakalar penetrant boyayla incelenir, delik plaka çıkarılır ve paket Ekin'in vereceği yeni ölçüye sıkılır. İlk plaka contası kaçaksa conta yenilenir. |
| Isıtma veya soğutma düştü, basınç kaybı arttı | Plakalarda kireç, tortu veya yağ birikmesi. | Kimyasal devirdaimle ya da plakalar sökülerek temizlik; ardından etiketteki ölçüye sıkma. |
| Temizlikten sonra kaçak veya karışma | Çamaşır suyu gibi kimyasallarla plakada incelme ve delik; plakaların yanlış sırada toplanması; contanın kanala tam oturmaması. | Plaka sırasını ve conta yerleşimini kontrol edin; delik plakayı çıkarın. |
| Bir yıldan uzun kullanılmadı | Conta esnekliği azalmış olabilir. | Sıkma cıvataları gevşetilip eşanjör 24–48 saat açık bekletilir; Ekin devreye almadan önce hidrolik test önerir. Açma ölçüsünü Ekin servisinden alın. |
Sıkma ölçüsü ve plaka dizilimi
En az ve en çok sıkma ölçüsü (ön ve arka gövde arası, A ölçüsü) eşanjörün etiketindedir. Sıkarken iki gövde paralel tutulur; mesafe iki yanda üstte, ortada ve altta ölçülür. İzin verilen sapma gövde genişliğinin %1'idir: 400 mm'de 4 mm.
En az ölçüye sıkma bir aylık çalışmadan sonra önerilir; montajdan hemen sonra da yapılabilir. Plakalar sökülürse eski yerlerine dizilir: her plaka bir öncekine göre 180° döndürülür ve doğru dizilimde kenarlar bal peteği gibi görünür (kılavuz s. 12).
Plaka temizliği
Sökmeden: kimyasal devirdaim
Kirlilik temizleme sıvısıyla çözülebiliyorsa kapalı devrede yapılır. Sıvı miktarı en az eşanjörün iç hacmi kadardır; viskoz üründe %20–30 fazla olur.
- Eşanjördeki akışkanlar tahliye edilir.
- Soğuk veya ılık suyla ön yıkama yapılır.
- Temizleme çözeltisi sistemde dolaştırılır.
- Sıcak suyla yıkanır.
- Soğuk veya ılık suyla son yıkama yapılır.
Klorit veya hidroklorik asit (HCl) içeren çözelti kullanılmaz; paslanmaz çeliğin koruyucu tabakasına zarar verir. Çözeltinin cinsini ve oranını uygulamadan önce Ekin servisinden teyit edin (kılavuz s. 10).
Sökerek: elle temizlik
- Basınç alınır, sıcaklık 40 °C'nin altına indirilir; değişim dakikada 10 °C ve 10 bar'ı geçmez.
- Çapraz iki veya dört saplama bırakılıp diğerleri sökülür; kalanlar dengeli sökülür, gövdeler ayrılır.
- Çok geçişli eşanjörde plakalar sökmeden önce numaralanır.
- Her plaka fırçayla veya yüksek basınçlı suyla yıkanır; kum ve aşındırıcı kullanılmaz. Yapışmış kirde conta sökülür, plaka temizleyici banyoya yatırılır.
- Plakalar durulanır, kurulanır, conta takılır ve paket etiketteki ölçüye sıkılır.
Kaynak: kullanım kılavuzu s. 11–12. Temizlik aralığı için ana sitedeki plaka temizleme sıklığı rehberi.
Yedek parça ve servis
Siparişte eşanjör tipi ve seri numarası verilir; ikisi de ön gövdedeki etikettedir. Etiket okunmuyorsa plakanın model adı ve fotoğrafı, contanın model adı ve renk kodu gönderilir (kılavuz s. 13).
Conta kataloğuna göre başka markaların eşanjörleri için de conta üretilir; yeni bir conta kalıbı 30 günde üretime hazırlanır (s. 2).
Garanti
Eşanjör malzeme ve imalat hatalarına karşı 2 yıl garantilidir, teslimle başlar; conta garanti dışındadır. MIT contaları üretim hatalarına karşı 12 ay garantilidir. Periyodik bakım Ekin veya yetkili servisince orijinal parçayla yapılmazsa garanti geçersizdir (kılavuz s. 14; conta kataloğu s. 1).
Ekin'in eşanjör servisi TS 12676 kapsamında TSE hizmet yeterlilik belgelidir (34-HYB-4258, 06.05.2027'ye kadar). Belgeyi indir (PDF, 590 KB)
Yedek parça veya servis iste
Yıldızlı alanlar zorunlu.
Belgeler: kullanım kılavuzu (PDF, 3,5 MB), conta kataloğu (PDF, 3,9 MB), servis kataloğu (PDF, 2,7 MB), eğitim kitapçığı (PDF, 4,0 MB).